Herbie Hancock

Hancock dorastał w Chicago, a wczesne wpływy pianistyczne kształtowali w nim George Shearing, Wynton Kelly, Bill Evans i Oscar Peterson. Po przeprowadzce do Nowego Jorku w 1961 roku nagrywał z Donaldem Byrdem, a wcześniej koncertował z Colemanem Hawkinsem i Lee Morganem. Debiutancki album jako lider — Takin' Off (1962) — przyniósł mu pierwszą rozległą popularność dzięki kompozycji „Watermelon Man". W 1963 roku Miles Davis zaprosił go — obok Rona Cartera, Tony'ego Williamsa i George'a Colemana (wkrótce zastąpionego przez Wayne'a Shortera) — do swojego kwintetu, z którym Hancock grał do 1968 roku.

Równolegle z pracą u Davisa Hancock nagrywał własne albumy. Empyrean Isles (1964) i Maiden Voyage (1965) ugruntowały jego pozycję jako kompozytora-wizjonera, przynoszącego takie standardy jak „Dolphin Dance", „Cantaloupe Island" czy „The Eye of the Hurricane". Po odejściu od Davisa założył własny sześcioosobowy zespół (z Benniem Maupinem), eksplorujący awangardowe brzmienia na płytach Mwandishi, Crossings i Sextant. Przełomem okazał się rok 1973: pod wpływem buddyzmu Nichiren i wspomnień z wczesnej fascynacji muzyką R&B Hancock powołał do życia The Headhunters — projekt, którego album Head Hunters stał się jednym z najlepiej sprzedających się wydawnictw fusion w dziejach. Tytułowa kompozycja „Chameleon" oraz funkowa rewizja „Watermelon Man" weszły do kanonu gatunku.

W drugiej połowie lat 70. Hancock powrócił do korzeni, tworząc z byłymi członkami kwintetu Davisa supergrupę V.S.O.P. (z Freddie'em Hubbardem, Wayne'em Shorterem, Ronem Carterem i Tonym Williamsem). Na początku lat 80. koncertował i nagrywał z młodym Wyntonem Marsalisem, a w 1986 roku zagrał jako aktor w filmie 'Round Midnight, do którego napisał także nagrodzoną Oscarem muzykę. Grał w duetach z Chickiem Coreą oraz nagrał z Wayne'em Shorterem album 1+1. Album Directions in Music: Live at Massey Hall przyniósł mu kolejne Grammy, a River: The Joni Letters (2007, dedykowany Joni Mitchell) — najważniejszą statuetkę tej nagrody.

Pianistyka Hancocka wyróżnia się na tle jego pokolenia przede wszystkim niezrównaną głębią harmoniczną. Andrzej Schmidt określa go mianem „wybitnego pianisty" o osobowości artystycznej przylegającej do wielu strumieni stylistycznych; Robert L. Doerschuk nazywa go wprost „harmonic improviser" bez równych sobie. W warstwie harmonii Hancock był bezpośrednim dziedzicem Billa Evansa — przejął i rozwinął jego praktykę budowania układów akordowych bez dźwięku podstawowego (prymy), co otwierało ogromną przestrzeń dla improwizacyjnej swobody. Jednocześnie, w odróżnieniu od ewansowskiego liryzmu, jego gra zachowywała zakorzeniony w R&B i hard-bopie fundament rytmiczny.

Styl Hancocka cechuje eklektyzm, którego sam nie traktował jako słabości, lecz jako wyraz artystycznej integralności. W wywiadzie dla pisma Jazz magazine deklarował: „I would rather not classify myself... I have played in so many different styles that I could not categorize myself." Luca Cerchiari charakteryzuje jego grę z okresu kwintetu Davisa jako zdolność do łączenia tradycji z awangardą, bluesa z wyrafinowaną europejską wrażliwością. Gianfranco Salvatore zwraca z kolei uwagę na jego specyficzne podejście do syntezatorów w latach 70. i 80.: podczas gdy Chick Corea budował na długich portamentach i glissandach bliskich idiomowi Johna McLaughlina, Hancock naśladował funkowe i bluesowe zagrania gitarowe (blues-licks), zakotwiczając elektronikę w afroamerykańskiej tradycji brzmieniowej.

Wpływ Hancocka na kolejne generacje muzyków jest trudny do przecenienia. Miles Davis określał go mianem geniusza, który „przyswajał wszystko jak gąbka" (soaked up everything). Sekcja rytmiczna Carter–Hancock–Williams uchodzi powszechnie za jedną z najwspanialszych sekcji rytmicznych w całej historii jazzu. Projekt Headhunters wywarł kolosalny wpływ na muzyków nurtu fusion i jazz-rock — bezpośrednio ukształtował m.in. pianistę Kenny'ego Kirklanda. Kompozycje Hancocka funkcjonowały jako materiał repertuarowy dla najróżniejszych środowisk: „Watermelon Man" trafiał nawet do wczesnych demówek brytyjskiego Soft Machine, a jego utwory grali Pat Metheny, Airto Moreira i Jaco Pastorius.

Mniej znane oblicze Hancocka to ewolucja od awangardowego sekstet-projektu Mwandishi (koniec lat 60. i początek 70.) — muzyki bliskiej kompozycjom Sun Ra, jak pisał Schmidt — przez radykalny zwrot ku funk-popowi w Head Hunters, aż po powrót do akustycznego mainstreamu z V.S.O.P. Każda z tych metamorfoz była świadomym wyborem artystycznym, a nie koniunkturalną zmianą kursu. Sprzeciwiał się klasyfikowaniu swojej muzyki w ramach jakiejkolwiek pojedynczej szkoły — i właśnie ta postawa uczyniła zeń jeden z najbardziej długotrwałych głosów w historii jazzu. Warto też odnotować, że wbrew potocznemu wyobrażeniu o Hancocku jako pionierze modal jazzu, żadne z konsultowanych źródeł nie przypisuje mu tej roli wprost; jego związek z modalizmem wynikał przede wszystkim z pracy w kwintecie Davisa.