Chicago jazz (lata 20.)

Pod względem muzycznym jazz chicagowski stanowił ewolucję od nowoorleańskiej kolektywności ku uwypukleniu indywidualności. Charakterystyczną cechą było „coraz mniej nowoorleańskiego 3-głosowego kontrapunktu na rzecz gry solistycznej" — forma kompozycji opierała się na następujących po sobie solówkach-chorusach, co nadawało utworom wyraźniejszą strukturę. W warstwie rytmicznej dokonało się odchodzenie od marszowości 2/4 w stronę taneczności i płynności 4/4, przy jednoczesnym wzroście tempa i częstszych zmianach tonacji. W składzie instrumentalnym saksofon stopniowo wypierał klarnet, kontrabas zajmował miejsce tuby, a gitara wypierała banjo. Zaobserwowano też pewne „ochładzanie ekspresji" i profesjonalizację wykonawców (w tym czytanie nut), co część badaczy wskazuje jako zapowiedź późniejszego stylu cool.

Spośród kluczowych postaci, scena chicagowska skupiała zarówno muzyków czarnoskórych, jak i białych. Louis Armstrong, Joe Oliver i Jelly Roll Morton reprezentowali nurt wywodzący się wprost z Nowego Orleanu. Biała szkoła chicagowska wydała kornecistę Bixa Beiderbecke'a — jedną z najbardziej ikonicznych postaci epoki — oraz gitarzystę Eddiego Condona i kornecistrę Muggsy'ego Spaniera, grającego w Austin High School Gang. Ważnym zespołem łączącym oba nurty był założony w 1922 roku New Orleans Rhythm Kings — pierwsza grupa łącząca cechy zespołów czarnoskórych z Nowego Orleanu (m.in. we współpracy z Jelly Roll Mortonem) z elementami wnoszonymi przez białych muzyków z Chicago.

W odróżnieniu od jazzu nowoorleańskiego, opartego na zbiorowej improwizacji i marszowym rytmie 2/4, jazz chicagowski wyeksponował solistę i upłynnił rytmikę. Od następującej po nim ery swingu różni się mniejszą skalą zespołów oraz wciąż silną obecnością tradycji nowoorleańskiej. Dariusz Terefenko sytuuje styl chicagowski w historycznym szeregu form poprzedzających rewolucję bebopową, obok ragtime'u, jazzu z Kansas City i swingu, podkreślając odrębność syntaksu wszystkich tych gatunków od bebopu w zakresie harmoniki, melodyki, rytmiki i technik improwizacji.

Geneza jazzu chicagowskiego nierozerwalnie wiązała się z Wielką Migracją Afroamerykanów (1915–1930), będącą odpowiedzią na segregację rasową oraz klęski rolnicze pustoszące Południe Stanów Zjednoczonych. W wyniku tej migracji Chicago zyskało miano „czarnej stolicy Ameryki" i stało się nowym centrum afroamerykańskiej kultury muzycznej. Równolegle przebieg miała prohibicja (1920–1933), która — wymuszając przeniesienie życia rozrywkowego do speakeasy i nielegalnych lokali — paradoksalnie stworzyła zapotrzebowanie na żywą muzykę taneczną i rozrywkową. Muzyki słuchano przede wszystkim w chicagowskiej Dzielnicy Południowej, a miasto przyciągało kolejnych muzyków z Południa: według źródeł, kornecista Freddie Keppard osiadł tam po roku 1917, Joe „King" Oliver przeniósł się w 1919 roku, a puzonista Tom Brown twierdził, że użył słowa „jazz" w kontekście muzyki po raz pierwszy podczas koncertów w Chicago właśnie w 1915 roku.

W kwestii ewolucji wewnętrznej stylu, źródła wyodrębniają dwa równoległe nurty rozwijające się na chicagowskiej scenie lat 20.: czarnoskóry, wywodzący się wprost z tradycji nowoorleańskiej, oraz tzw. białą szkołę chicagowską. Nurt pierwszy osiągnął szczyt artystyczny w nagraniach Louis Armstrong's Hot Five (1925–1928) i Hot Seven (1927), które Rawlins i Bahha wskazują jako wzorcowe przykłady w pełni rozwiniętego jazzowego sola — formy, która, według ich ujęcia, nie istniała przed chicagowską pracą Armstronga w połowie lat 20. Nagrania te, zawierające m.in. pionierskie wykorzystanie wokalu scat w Heebie Jeebies, stanowią dokumentację przełomu od zespołowości ku indywidualizmowi solistycznemu. Biała szkoła chicagowska, skupiona wokół środowisk takich jak Austin High School Gang, przetworzyła te impulsy przez pryzmat własnej estetyki, a jej najwybitniejszy przedstawiciel — Bix Beiderbecke — wypracował liryczny, introspekcyjny styl trąbkowy (resp. kornetowy), wyraźnie odróżniający się od ekstatycznej ekspresji Armstronga.

Styl chicagowski odegrał rolę inkubatora dla późniejszej ery swingu. Według źródeł, Glenn Miller jest określany jako „przedstawiciel Białej Szkoły z Chicago", zaś Benny Goodman — przyszły „Król Swingu" — formował się artystycznie właśnie w Chicago, stykając się tam z muzykami nowoorleańskimi, a w 1923 roku współpracując z Bixem Beiderbeckem. Chicago lat 20. jawić się więc może jako pomost między Nowym Orleanem a Nowym Jorkiem, między tradycją zbiorowej improwizacji a przyszłą erą wielkich orkiestr i aranżowanego swingu.

Warto odnotować ograniczenia źródłowe dotyczące tego hasła. Dostępne materiały — choć pozwalają odtworzyć zarys zjawiska — nie omawiają szczegółowo wszystkich aspektów, takich jak pełna charakterystyka sekcji rytmicznej, relacja do późniejszego hard bopu czy szczegółowe kontrowersje wokół atrybucji pierwszeństwa poszczególnych innowacji. Termin „Chicago jazz" lub „styl chicagowski" nie jest w żadnym z przeanalizowanych źródeł formalnie zdefiniowany — rekonstrukcja hasła opiera się na rozproszonych wzmiankach i zestawieniu fragmentów opisujących tę scenę.