Afro 6/8 to nazwa grupy pokrewnych wzorców rytmicznych wywodzących się z tradycji muzyki latynoskiej, które w jazzie funkcjonują pod pojęciem rytmu bembe. Rytm ten jest zaliczany — obok clave i partido alto — do trzonowych struktur rytmicznych sterujących rozwojem harmoniki i melodyki w muzyce latynoskiej (Dariusz Terefenko, s. 69). Kompozycje w tym rytmie mogą występować w metrum 3/4. Kluczowa różnica między wykonaniem jazzowym a latynoskim polega na artykulacji ósemek: w jazzie gra się je swingująco, w muzyce latynoskiej — całkowicie równo (Terefenko, s. 68). Klasycznym przykładem zastosowania tego rytmu jest kompozycja „Afro-Blue" autorstwa Mongo Santamarii (Terefenko, s. 72).
Rytm bembe należy do tej samej rodziny strukturalnej co clave i partido alto — Terefenko określa je wspólnie jako „trzonowe struktury rytmiczne" muzyki latynoskiej. Struktury te znajdowały i nadal znajdują zastosowanie w wielu tańcach Ameryki Łacińskiej: kubańskich cha-cha-chá i mambo oraz brazylijskiej sambie i bossie novie (Terefenko, s. 69).
W praktyce wykonawczej różnica między zastosowaniem jazzowym a latynoskim rytmu bembe sprowadza się do jednego parametru — artykulacji ósemek. W muzyce latynoskiej grane są one równo, co nadaje rytmowi polirycznie precyzyjny charakter. W jazzie te same figury wykonuje się z triolowym odchyleniem swingu, co zmienia całościowe odczucie metryczne (Terefenko, s. 68).
Relacja do wybranych form tanecznych:
| Taniec | Region | |---|---| | cha-cha-chá | Kuba | | mambo | Kuba | | samba | Brazylia | | bossa nova | Brazylia |
Źródła w notatnikach nie zawierają omówienia konkretnego wzorca rytmicznego (bell pattern), struktury clave 6/8 ani polirytmicznego charakteru relacji 3 na 2.
Dostępne wyciągi źródłowe nie pozwalają na pełne encyklopedyczne omówienie genezy rytmu afro 6/8, jego wewnętrznej budowy metrorytmicznej (wzorzec bell pattern, relacja do nanigo) ani powiązań z modal jazzem. Terefenko nie używa samego terminu „afro 6/8" — posługuje się pojęciem bembe jako właściwą nazwą tej struktury w kontekście teorii jazzu i muzyki latynoskiej.
Warto odnotować, że Terefenko wyraźnie oddziela kompozycje jazzowe i latynoskie w obrębie tego samego rytmu, wskazując metrum 3/4 jako ramę formalną dla obu. To nieoczywiste — zarówno literatura popularnonaukowa, jak i potoczna praktyka pedagogiczna częściej łączą bembe z metrum 6/8 lub 12/8. Wyciągi nie zawierają komentarza Terefenki wyjaśniającego tę rozbieżność, ani odniesień do McCoya Tynera, Johna Coltrane'a ani tradycji modal jazzu w kontekście tego rytmu.
Spośród angielskich źródeł (Levine, Jazzology) żadne nie omawia rytmu afro 6/8 w dostępnych fragmentach. Levine zaznacza jedynie (s. 254), że szczegółowe omówienie zjawiska clave i zagadnień rytmiki latynoskiej znajduje się w rozdziale 22 jego podręcznika — który nie został uwzględniony w dostarczonych materiałach.
Jedynym konkretnym dziełem muzycznym przywołanym przez źródła w tym kontekście jest „Afro-Blue" Mongo Santamarii — kompozycja wymieniona przez Terefenkę jako przykład zastosowania rytmu bembe (s. 72, przypis 13). Brak w wyciągach dalszych analiz tego lub innych utworów.
Do odsłuchania
Źródła
- Teoria jazzu: od podstaw do poziomu zaawansowanego (Dariusz Terefenko, s. 68–69, 72) — definicja bembe jako trzonowej struktury rytmicznej, metrum 3/4, różnica między swingującymi a równymi ósemkami, przykład „Afro-Blue" Mongo Santamarii, relacja do kubańskich i brazylijskich form tanecznych.
- The Jazz Theory Book (Mark Levine, cz. 2, s. 254) — ogólna wzmianka o clave i afrykańskich korzeniach jazzu; właściwy rozdział o rytmice latynoskiej (rozdz. 22) nie wchodził w skład dostępnych materiałów.