Forma AABA 32-taktowa

Budowa formalna klasycznej formy AABA wygląda następująco:

| Sekcja | Takty | Treść | |--------|-------|-------| | A¹ | 1–8 | główna fraza melodyczna | | A² | 9–16 | powtórzenie frazy, zamknięte na tonice | | B (bridge) | 17–24 | materiał kontrastujący, często modulacja | | A³ | 25–32 | powrót frazy głównej, domknięcie |

Każde ośmiotaktowe zdanie dzieli się zazwyczaj na dwie symetryczne czterotaktowe frazy. Terefenko wyróżnia dwie odmiany tonalne: on-tonic (pierwsza sekcja A otwarta harmonicznie — kończy się na ii–V; druga A zamknięta na tonice) oraz off-tonic (brak toniki na początku, tonikalizacja innych stopni).

Bridge pełni funkcję kontrastującą zarówno melodycznie, jak i harmonicznie. Jego zakończenie Terefenko nazywa zawieszeniem formalnym (formal interruption) — zdarzeniem strukturalnym sygnalizującym powrót do toniki w ostatnim A. Rawlins i Bahha dodają, że bridge nosi też nazwy middle eight lub release. Olszewski akcentuje dramaturgiczną rolę bridge'a: „ostateczne podwyższenie napięcia muzycznego przed punktem kulminacyjnym".

Przykłady standardów na formie AABA (źródła angielskie): Body And Soul, Take The 'A' Train, Satin Doll, 'Round Midnight, Caravan, Nardis, Well You Needn't. Terefenko wymienia Confirmation i Have You Met Miss Jones? jako klasyczne przykłady. Levine wskazuje I Hear A Rhapsody jako modelowy przypadek ilustrowany cytatem: „In other words, the form of 'I Hear A Rhapsody' is AABA".

Uwaga klasyfikacyjna: Someday My Prince Will Come to wg Levine'a przykład formy ABAC, nie AABA. Autumn Leaves wg Terenki ma formę AAB (32 takty), a wg Rawlinsa/Bahhy — AABC. All The Things You Are Terefenko opisuje jako wariant AABA wydłużony do 36 taktów przez 4-taktową ekstensję melodyczną.

Historyczne zakorzenienie. Levine wiąże strukturę AABA z tradycją broadwayowskiego musicalu i wczesnej piosenki popularnej, używając określenia „standard American popular song form". Historycznym pierwowzorem z lat 30. jest I've Got Rhythm George'a Gershwina — kompozycja, która dała nazwę całej rodzinie kontrafaktów. Terefenko wskazuje kompozytorów z pierwszej połowy XX wieku (Irving Berlin, George Gershwin, Cole Porter, Jerome Kern, Richard Rodgers) jako twórców repertuaru opartego na tym modelu i opisuje pierwotny model formalny tych pieśni jako „zwrotka-refren" (verse-chorus), analogiczny do operowego modelu „recytatyw-aria".

Adopcja przez jazz i znaczenie improwizacyjne. Instrumentaliści jazzowi zaadaptowali formę AABA ze względu na jej „wielką popularność, potencjał interpretacyjny i aranżacyjny oraz bogactwo środków harmonicznych i melodycznych" (Terefenko, s. 322). Rawlins i Bahha oceniają: „The importance of rhythm changes in jazz history cannot be overstated. Arguably, the form's importance as an improvisational vehicle is second only to that of the blues." W epoce bebopu muzycy masowo tworzyli kontrafakty — nowe tematy pisane do istniejących schematów harmonicznych (m.in. Charlie Parker skomponował Bird of Paradise do harmonii All The Things You Are).

Rhythm changes jako wariant kanonicznym. Schemat harmoniczny I Got Rhythm (Gershwin, 1930) to najczęściej spotykana konkretna realizacja formy AABA w jazzie. W sekcjach A dominują turnaroundy (np. B♭maj7 – G7 – Cm7 – F7), natomiast mostek opiera się na serii wtórnych dominant poruszających się po kole kwintowym: D7 – G7 – C7 – F7 (każdy akord przez dwa takty). Rawlins i Bahha precyzują, że ruch ten startuje od III stopnia gamy i prowadzi do V, który rozwiązuje na tonikę. Kontrafakty oparte na tej progresji to m.in. Oleo, Salt Peanuts, Anthropology, Cotton Tail i Moose the Mooche.

Warianty długości i elastyczność formy. Levine zastrzega, że forma AABA nie musi mieć sztywno 32 taktów: spotykane są warianty 64-taktowe (16-16-16-16), 36-taktowe (ostatnie A wydłużone o 4-taktowy tag: 8-8-8-12), 56-taktowe z krótszym mostem (16-16-8-16), a nawet miniaturowe jak Bemsha Swing w układzie 4-4-4-4. Blues z mostem przyjmuje formę AABA w układzie 12-12-8-12 (łącznie 44 takty). Rawlins i Bahha zaznaczają, że ostatnia sekcja A bywa opcjonalnie zakończona kodą.

Schematy harmoniczne. Jazzology podaje modelową harmonię sekcji A w układzie: Cmaj7 | B♭m7 E♭7 | A♭maj7 | Dm7♭5 G7alt | Cm6 | Dm7♭5 G7alt | Cmaj7 | Cmaj7 C13♭9, a kontrastujący most: Fmaj7 | E♭m7 A♭7 | D♭maj7 | Gm7♭5 C7alt | Fm6 | Gm7♭5 C7alt | Fm6 | Dm7♭5 G7alt — gdzie wyraźnie widać przejście do subdominanty molowej i powrót zawieszenia na dominancie. Levine opisuje przykładową modulację mostka I've Got Rhythm do D♭, „providing the tonal contrast needed in the bridge of an AABA tune".