Pieśń bluesowa wiejska (country blues)

Pod względem muzycznym country blues charakteryzował się zestawem cech wyraźnie odróżniających go od późniejszych, bardziej skomercjalizowanych form. Akompaniament tworzył pojedynczy instrument — gitara lub harmonijka — a relacja między wokalem a instrumentem opierała się na zasadzie zawołania i odpowiedzi (call/response). Rytm był swobodny, niezwiązany regularnym pulsem, a śpiew opisywany jest w źródłach jako surowy, szorstki i niezwykle ekspresyjny. Do charakterystycznych środków wykonawczych należały wokalne glissanda i falsety, opadający kierunek melodii, blue notes (dźwięki bluesowe tworzące napięcie między melodią a harmonią) oraz gitarowa technika bottleneck, zwana też techniką slide. Tematyka tekstów koncentrowała się na trudach życia, budując nastrój smutku i melancholii.

Wczesna forma gatunku nie była ograniczona ustalonymi schematami formalnymi — długość frazy muzycznej zależała od długości tekstu i natchnienia twórcy. Dopiero z czasem ukształtowała się skodyfikowana struktura 12-taktowa w schemacie AA'B, która stała się podstawą jazzowej formy bluesowej. Do głównych regionalnych odmian country bluesa należały: Delta blues (Missisipi), Texas blues oraz Piedmont blues. Za kolebkę nurtu uważa się miejscowość Dockery w stanie Missisipi, przy plantacji bawełny. Kluczowi wykonawcy to — obok Charleya Pattona i Roberta Johnsona — Henry „Blind Lemon" Jefferson (pionier Texas bluesa), Eddie James „Son" House (wędrowny kaznodzieja, który wywarł wpływ na Roberta Johnsona), pionier z Delty Henry Sloan, a także Blind Willie Johnson, Leadbelly i John Hurt. Pierwsze nagrania studyjne klasyków nurtu wiejskiego pochodzą z lat 1926–1927, podczas gdy blues miejski był rejestrowany wcześniej — od roku 1920.

Country blues jako zjawisko muzyczne stał w wyraźnej opozycji wobec rozwijającego się równolegle bluesa miejskiego (city blues). Ten ostatni cechował się uregulowanym rytmem, akompaniamentem zespołowym z udziałem instrumentów dętych, dojrzalszą poetyką tekstów, wyrafinowanym wokalem oraz tym, że był nagrywany i wykonywany przede wszystkim przez wokalistki-kobiety. W perspektywie teorii jazzu skodyfikowany blues 12-taktowy, którego korzenie tkwią w tradycji wiejskiej, uznawany jest za fundamentalną i najważniejszą formę jazzową, a opanowanie jego narracji i struktury — za niezbędny punkt wyjścia w kształtowaniu wrażliwości improwizatora.

Country blues wyrastał bezpośrednio z wcześniejszych afroamerykańskich form wokalnych: pieśni pracy (work songs), spirituals i gospel. Jego narodziny przypadają na przełom XIX i XX wieku i wiążą się z warunkami społecznymi panującymi na głębokim Południu USA — z kulturą plantacji bawełny, segregacją rasową i izolacją społeczności afroamerykańskich w wiejskich rejonach stanów Missisipi, Luizjany, Oklahomy, Teksasu i Georgii. Miejsca takie jak Dockery Farms w Missisipi, wskazywane jako kolebka nurtu, były zarazem miejscami codziennej pracy i jedynymi dostępnymi przestrzeniami kulturotwórczymi dla wykonawców. Lokale zwane juke joints pełniły funkcję nieoficjalnych scen koncertowych na długo przed tym, zanim jakikolwiek blues wiejski trafił na płytę.

Gatunkowe rozbicie na odmiany regionalne — Delta blues, Texas blues i Piedmont blues — odzwierciedla zarówno zróżnicowanie geograficzne, jak i odmienne tradycje wykonawcze. Delta blues, z Charleyem Pattonem i Robertem Johnsonem jako centralnymi postaciami, kojarzona jest z najbardziej surowym i ekspresyjnym brzmieniem. Texas blues, którego pionierem był Blind Lemon Jefferson, wyróżniał się większą swobodą melodyczną. Piedmont blues rozwinął się na wschodnim wybrzeżu i charakteryzował się perkusyjniejszym podejściem do gitary.

Istotną postacią łączącą świat bluesa wiejskiego z muzyką popularną i jazzową był W. C. Handy. Źródła określają go jako ogromnego miłośnika i nieoficjalnego „etnografa" bluesa wiejskiego, który — mimo tworzenia wyrafinowanego, rozrywkowego bluesa miejskiego — czerpał inspirację z obserwacji i dokumentowania tradycji wiejskiej. Wskazuje to na wczesny, przednagraniowy obieg wiedzy o tym nurcie, który wyprzedzał jego pierwszą dokumentację fonograficzną o dekady.

Pierwsze nagrania klasyków country bluesa pojawiają się w latach 1926–1927, a więc kilka lat po tym, jak blues miejski trafił na płyty (od 1920 roku). Opóźnienie to miało wymiar zarówno logistyczny (dostęp wytwórni do artystów wiejskich), jak i komercyjny (blues miejski wykonywany przez kobiety szybciej okazał się produktem sprzedażowym). Mimo to nagrania Blind Lemon Jeffersona, a następnie Roberta Johnsona, okazały się dokumentami o fundamentalnym znaczeniu historycznym. Wpływ country bluesa na późniejszą muzykę sięga daleko poza jazz — jego estetyka i techniki przenikały do hard bopu (źródła wskazują na „zakorzenienie w tradycji bluesa wiejskiego" jako jeden z elementów stylu perkusyjnego Arta Blakey'a), a w szerszym ujęciu stały się podstawą dla bluesa elektrycznego, rock and rolla i całej późniejszej tradycji gitarowej muzyki popularnej.