Akord zwiększony (aug)

Budowa interwałowa:

| Składnik | Interwał od prymy | |---|---| | Pryma | 1 | | Tercja wielka | M3 | | Kwinta zwiększona | A5 (♯5) |

Akord zwiększony składa się z dwóch tercji wielkich ułożonych jedna na drugiej (3 + 3 półtony), co czyni go strukturą w pełni symetryczną. Ta symetria ma praktyczną konsekwencję: oktawa zostaje podzielona na trzy równe części, a każdy z trzech dźwięków składowych może funkcjonować jako podstawa nowego, enharmonicznie tożsamego akordu zwiększonego. Oznacza to, że Caug, Eaug i A♭aug zawierają dokładnie te same trzy klasy dźwiękowe.

Notacja analityczna (cyframi rzymskimi): wielka cyfra z plusem w indeksie górnym, np. III⁺.

Relacja akord–skala: Ze źródeł wynika bezpośrednie powiązanie akordu zwiększonego ze skalą całotonową — jest ona przyporządkowana temu typowi akordu i nie wskazuje się dla niego żadnych dźwięków unikanych (avoid notes). Trójdźwięk zwiększony zbudowany na ♭2 stopniu pojawia się natomiast jako jedna z górnych struktur oddających brzmienie skali doryckiej ♭2.

Zastosowania w harmonice jazzowej:

• Fundament dominanty septymowej z podwyższoną kwintą: C7(♯5) — jej brzmienie jest określane jako „całotonowe".
• Materiał do upper-structure triads: trójdźwięk zwiększony nakładany na bazową strukturę akordu w celu zmiany kolorytu (rzadziej stosowane niż triady dur/moll).

Korzenie historyczne. W systemie harmonicznym klasycyzmu trójdźwięk zwiększony należał do zjawisk wyjątkowych. Chomiński odnotowuje, że „spotykamy go u Haydna i Mozarta jako rodzaj akcentu lub w łańcuchach sekwencyjnych" — nie jako samodzielny byt harmoniczny, lecz efekt linearnego prowadzenia głosów. Szczególnie wyraziście działał w kontekście rytmiki tanecznej: „kwinta zwiększona niezwykle wyraziście na skutek ostrości rytmiki tanecznej w menuecie" (Haydn, Symfonia nr 86, cz. Menuetto allegretto; Mozart, Menuetto). Chomiński stwierdza, że „trójdźwięk zwiększony nadal nie będzie zbyt częstym zjawiskiem" — stan ten utrzymał się jeszcze w epoce romantyzmu.

Akord zwiększony jako efekt linearny. Terefenko przywołuje Wariacje Goldbergowskie Bacha (Variatio 15, Canone alla Quinta) jako przykład trójdźwięku zwiększonego powstałego nie z przesłanek harmonicznych, lecz z ruchu głosów: w takcie 2, podczas pierwszego spotkania trzech głosów na słabej części taktu, formuje się Daug.

Symetria i makrostruktura. W „Have You Met Miss Jones?" Rodgersa i Harta Terefenko wskazuje zastosowanie akordu zwiększonego na poziomie globalnym formy: centra tonalne pojawiające się w bridgu (IV, ♭II, ♭VI) tworzą cykl kwartowy, który w skali całego utworu kształtuje B♭aug. To samo matematyczne zjawisko — dzielenie oktawy na równe tercje wielkie — leży u podstaw cyklicznych progresji harmonicznych typu Giant Steps lub Countdown Johna Coltrane'a: przemieszczenia centrów tonalnych o interwał tercji wielkiej tworzą cykl identyczny z dźwiękami trójdźwięku zwiększonego.

Pułapki notacyjne i praktyczne.

• Znak + oznacza wyłącznie akord zwiększony jako całość. Użycie go do zapisu alteracji pojedynczego składnika (np. podwyższonej nony) jest błędem — w takich przypadkach stosuje się ♯ przed numerem składnika.
• Trzy enharmoniczne odmiany trójdźwięku zwiększonego (Caug / Eaug / A♭aug) brzmią identycznie, co może prowadzić do niejednoznaczności w analizie kontekstu tonalnego.
• Dominanta 7(♯5) zbudowana na trójdźwięku zwiększonym ciągnie ku rozwiązaniom całotonowym — mylenie jej z 7(♭13) (która nie zakłada skali całotonowej) prowadzi do wyboru niewłaściwej skali improwizacyjnej.